Bulwar Filadelfijski


 

Dziś jest to jedno z najbardziej ulubionych miejsc spacerowych w Toruniu. Malownicze i szerokie bulwary ciągną się na długości 1,8 km nad Wisłą wzdłuż historycznego centrum Torunia. Jednak dawniej, od początku Torunia, przez 7 kolejnych stuleci aż do lat 70. XX w. znajdowało się tu ruchliwe nabrzeże portowe, będące podstawą dobrobytu Torunia. Dziś po porcie nie ma niestety śladu, natomiast latem miejsce to jest tłumnie wypełnione, pełne gwaru ludzi spacerujących i siedzących na stopniach, ławkach i w ogródkach piwnych.


Bulwary nadwiślańskie zostały zbudowane w latach 70. XX w. na miejscu i w zastępstwie dawnego nabrzeża portowego, funkcjonującego od początku istnienia Torunia i mające dla niego fundamentalne znaczenie, bo przecież to m.in. na handlu wiślanym i morskim wyrosła potęga Torunia (zobacz: Toruń nad Wisłą), wyrażająca się w zachowanym w dużej części do dziś jego dziedzictwie.
Widać stąd m.in. zielony przeciwległy brzeg Wisły - tj. wyspę Kępę Bazarową, porośniętą lasem łęgowym, stanowiącym rezerwat przyrody. Jest on także przystosowany do spacerów, znajduje się tu także punkt widokowy, skąd podziwiać można słynną nadwiślańską panoramę toruńskiego Średniowiecznego Zespołu Miejskiego. Kępa Bazarowa to kolejna z proponowanych promenad spacerowych (>>>).

Nie mniej urokliwy jest widok od strony bulwarów - ciągnące się wzdłuż ulicy średniowieczne mury obronne z bramamibasztami, zza których wyłaniają się kamienice, wieże i ruiny zamku krzyżackiego.
Naprzeciwko Bramy Ducha Św. (Klasztornej), nad Wisłą stoi kotwica-obelisk postawiona na pamiątkę istnienia w Toruniu pierwszej polskiej Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej, która znajdowała się tuż obok - w dużym gmachu po przeciwnej stronie jezdni, niedaleko Bramy Klasztornej, w tzw. Koszarach Racławickich. Kotwica ta upamiętnia też tradycje morskie Torunia, które wyrażają się istnieniem tu od średniowiecza śródlądowego portu, do którego przybijały kupieckie statki wypełnione towarami zamorskimi i skąd kupcy toruńscy eksportowali swoje towaru na Zachód (o toruńskim porcie wiślanym tutaj). Od XIII w. aż do lat 70. XX w. obszar dzisiejszego bulwaru (zwłaszcza w zachodniej jego części) miał zatem zupełnie odmienny, przemysłowo-magazynowy, gwarny charakter.
Główną część dawnego portu od Bramy Ducha Św. do Bramy Żeglarskiej zajmowały urządzenia portowe, 200-metrowy drewniany pomost wyładunkowy, żuraw, magazyny towarowe i inne, a od 1585 r. całe nabrzeże portowe było wybrukowane, a od 1878 r. wyposażone w bocznicę kolejową, przebiegającą od dworca Toruń Miasto do pobliskiego Portu Zimowego.
Od zawsze tętniło więc tu bujne i hałaśliwe życie, wypełnione gromadkami żeglarzy, tragarzy i kupców uwijających się przy dziesiątkach żaglowców, szkut przycumowanych do nabrzeża, skąd transportowano wyładowywane towary zamorskie do olbrzymich spichrzy, piwnic i składów. Wg niektórych historyków do portu toruńskiego przybijały w średniowieczu nawet statki morskie. Na pewno jednak wielkim handlem morskim, wg zachowanych wykazów z XIV w., trudniło się aż 172 kupców toruńskich (więcej o hanzeatyckim handlu toruńskim tutaj).
Poza urządzeniami portowymi znajdowały się tu dawniej też i inne obiekty, jak ramy sukiennicze, które służyły kupcom toruńskim do obróbki i wykańczania intensywnie importowanego w średniowieczu flandryjskiego i angielskiego sukna (zobacz: Jak powstały toruńskie sukiennice). Były też łaźnie, karczmy, a u wylotu niektórych bram... cuchnące wielkie składowiska wszelkiego rodzajów odpadów, ścieków i gnoju, funkcjonujące aż do XVIII w. Natomiast odkąd król Zygmunt I Stary przyznał Toruniowi prawo składu na sól krajową, a w 1543 r. na sól zamorską, nad Wisłą we wschodniej części dzisiejszego bulwaru znajdowały się też składy soli, a nieopodal drewna.
Taki portowy charakter miejsce to utrzymało - jak już wspomniano - do lat 70. XX w.
 

Dziś obok ww. kotwicy znajduje się też przystań statków turystycznych pływających w rejsy po Wiśle (>>>). Nieco dalej na wschód, naprzeciwko Bramy Mostowej jest natomiast przystań łodzi "Katarzynka", kursującej na Kępę Bazarową. Polecamy.
 
Również w tej okolicy stoi niewielki drewniany budynek wodowskazu - limnigraf z 1892 roku, wzorowany na norweskiej architekturze drewnianej, projektu H. Bindemanna, mieszczący limnigraf, rejestrujący wahania poziomu wód Wisły (spośród których najwyższe stany odnotowane są na specjalnych tablicach umieszczonych na murach obronnych).
 
Cały ten nadwiślański teren został zagospodarowany na okoliczność obchodów Roku Kopernikańskiego (500. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika, przypadającej w 1973 roku).

Umocnione nabrzeże w ramach Bulwaru Filadelfijskiego mierzy około 1,8 km długości.

Nazwa pochodzi od Filadelfii - amerykańskiego miasta partnerskiego Torunia. Została nadana w 1976 roku. W Filadelfii jeden z placów nosi nazwę Trójkąt Toruński.

Latem 1969 r. Marek Piwowski kręcił zdjęcia do kultowego  filmu "Rejs" na nabrzeżu Wisły w Toruniu. Wtedy nie było jeszcze umocnionego nabrzeża w postaci Bulwaru Filadelfijskiego. W miejscu, gdzie rozłożyli się wtedy filmowcy, stoi teraz tablica informująca o tym fakcie, a murek wzmacniający nabrzeże pokryty jest cytatami z pamiętnych dialogów. Więcej o tym tutaj.

 

 

  • drukuj
  • poleć artykuł
Komentarze użytkowników (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy - dodaj swój komentarz
Dodaj swój komentarz:


pozostało znaków:   napisałeś znaków:
   
Kontakt
 
tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Bankowa 14/16/16 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
 
Osoby i instytucje chętne do współpracy prosimy o kontakt.