Baszta Żuraw

Lokalizacja:
Stare Miasto, ul. Bulwar Filadelfijski / ul. Mostowa
450 m na płd.-wsch. od Rynku Staromiejskiego
Zwiedzanie: wejście do baszty nie jest możliwe, baszta nie jest udostępniona do zwiedzania :-(
 

Jedna z 54 dawnych baszt toruńskich, jedna z 9 zachowanych.
Baszta ustytuowana w ciągu południowego, nadwiślańskiego odcinka murów miejskich Starego Miasta, na zachód od Bramy Mostowej. Zbudowana w końcu XIII wieku.
Obecna jej nazwa pochodzi od funkcji żurawia, którą pełniła: po rozbudowie w 1823 r. na potrzeby Twierdzy Toruń baszta urządzenie dźwigowe na poziomie poddasza i została połączona z sąsiadującym spichrzem Szwedzkim, znajdującym się z tyłu, co w pełni pozwoliło wykorzystywać jej funkcję. Z tego okresu pochodzą też wszystkie mechanizmy.
Oprócz tego Toruń posiadał od około lat 30. XVII wieku także portowy żuraw nadwiślański.
 

 

Mechanizm dźwigowy

Szczególnej uwagi godny jest mechanizm - oryginalne i unikatowe urządzenie wyciągowe w baszcie. Jest to pokaźnej wielkości wciągarka umieszczona na poddaszu baszty. Została wykonana z drewna, uzupełniona żelaznymi elementami wzmacniającymi. Specjalna konstrukcja urządzenia – wielkie koło mechanizmu napędowego, jak i koło zapadkowe pozwala na jego uruchomienie, jak i zatrzymanie przy pomocy lin z dowolnej kondygnacji baszty. Mechanizm ten umieszczono tu w 1823 r. w czasie adaptacji baszty i sąsiedniego spichrza Szwedzkiego na potrzeby magazynu Twierdzy Toruń.
Jednak niestety obiekt ten nie jest udostępniony do zwiedzania.
 
Urządzenie dźwigowe jest pokaźnych rozmiarów: długość 4,3 m, wysokość 2,5 m, szerokość 2,35 m.
Wyciągarka wykonana jest z drewna, a niektóre elementy z kutego żelaza (zwłaszcza te, ulegające najszybciej wytarciu).
Głównym elementem jest bęben (okrągła bela drewniana o dług. 2,37 m i średnicy 0,3 m), na który nawija / odwija się linę z podnoszonym ciężarem. Bęben napędzany jest ręcznie poruszanym kołem napędowym o średnicy 2,18 m (zagłębiającym się w otworze w podłodze) - na wieńcu którego znajdują się V-kształtne żelazne prowadnice dla przewijanej liny - i znajdującym się przy nim mniejszym kołem zapadkowym (z okutymi zębami); oba koła umieszczone są na tym samym wale napędowym). Lina zwisa z dużego koła napędowego przez otwory w podłogach każdych niższych kondygnacji, dlatego poruszanie mechanizmem wciągarki mogło odbywać się niezależnie z każdego piętra baszty. Koło zapadkowe i specjalna zapadka uniemożliwiały opadanie liny z podnoszonym ciężarem podczas ręcznego podciągania, a także było elementem bezpieczeństwa np. w momencie przypadkowego zerwania się liny lub wyrwania się jej z rąk podciągającego. Do zwalniania zapadki i cofania liny dźwigowej służyła specjalna linka, która również zwisała przez niższe kondygnacje przez tuleje w podłogach.
 
  • drukuj
  • poleć artykuł
Komentarze użytkowników (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy - dodaj swój komentarz
Dodaj swój komentarz:


pozostało znaków:   napisałeś znaków:
   
Kontakt
 
tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Bankowa 14/16/16 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
 
Osoby i instytucje chętne do współpracy prosimy o kontakt.