Rynek Nowomiejski

Fragment  wschodniej pierzei Rynku Nowomiejskiego z kościołem św. Jakuba

Rynek Nowomiejski to centralny plac średniowiecznego Nowego Miasta Torunia - drugiej po Starym Mieście średniowiecznej dzielnicy Torunia wchodzącej w skład obszaru objętego wpisem na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Plac o wymiarach 95 x 95 m, z którego z każdego narożnika (w przeciwieństwie do Rynku Staromiejskiego) pod prostym kątem wybiegają po dwie ulice. Taki szachownicowy plan urbanistyczny został wytyczony w 1264 roku wraz z lokacją Nowego Miasta Torunia. Na tym planie Rynek usytuowano nieco na południu.
Najgłówniejsze i najbardziej ruchliwe ulice wybiegające z Rynku to ciąg ulic: Królowej Jadwigi i św. Katarzyny, prowadzący od Starego Miasta do Bramy św. Katarzyny i dalej od średniowiecza traktem na Mazowsze, do Brześcia, Włodzimierza Wołyńskiego oraz rozgałęzienie do Sambii. Z zachodniego narożnika Rynku wybiega też kolejna ważna ulica - Prosta, prowadząca do Bramy Prostej i dalej na północ - do Chełmna, Malborka i Gdańska.
Rynek Nowomiejski miał i nadal ma głównie charakter targowy.
Pośrodku Rynku znajduje się dawny kościół ewangelicki Trójcy św. z 1842 r., mieszczący obecnie Fundację Tumult. Niegdyś w tym miejscu stał Ratusz Nowomiejski, otoczony sukiennicami i budami, zburzony w 1818 r. 
We wschodnim narożniku znajduje się gotycki kościół św. Jakuba - parafialny Nowego Miasta. 
 
Rynek Staromiejski na fragmencie planu Torunia z 1652 r. wg Martina Zeillera
 
Centralne miejsce Rynku Nowomiejskiego zajmuje dawny kościół ewangelicki Trójcy św., postawionyw 1824 r. na miejscu rozebranego Ratusza Nowomiejskiego.

Wokół Rynku stały niegdyś kamienice gotyckie bogatych mieszczan, chociaż nie dorównywały one zamożnością kamienicom mieszkańców hanzeatyckiego Starego Miasta. W średniowieczu nie było tu kupców (bo generalnie Nowe Miasto miało charakter rzemieślniczy, a nie handlowy), a właścicielami tutejszych kamienic w dużej mierze byli przedstawiciele elity rzemiosł nowomiejskich, głównie piwowarzy; dopiero po połowie XVI w. zaczynają wkraczać kupcy, stając się większością w na pocz. XVIII w. 
Większość budynków uległa jednak zniszczeniom w czasie pożarów miasta (w 1413 i 1455 r.), a także w czasie wojen szwedzkich w XVII, XVIII w. i napoleońskich w XIX w. 
Zabudowa poszczególnych pierzei Rynku jest więc skromniejsza niż zabudowa Rynku Staromiejskiego, jednak i tu wyróżnia się kilka cennych zabytków, spośród których do najważniejszych należą: wspomniany dawny kościół ewangelicki i Kościół św. Jakuba, a także: Gospoda Pod Modrym Fartuchem (nr 8), Apteka Pod Złotym Lwem (nr 13), liczne kamienice, w tym: 
nr 3 - klasycystyczna z 1. poł. XIX w.;
nr 5 - barokowa;
nr 6 - gotycka z XV w., przebudowana na pocz. XIX w. z klasy-cystyczną fasadą (szczyt tylny gotycki);
nr 7 - gotycka z XV w., przebudowana w XIX w.;
nr 9, 10 - klasycystyczne z 1. poł. XIX w.;
nr 17 - barokowa z 1. poł. XVIII w. na murach gotyckich, przebu-dowana w 1967 wraz z częściową rekonstrukcją wnętrza, niegdyś gospoda murarska, ob. mieści Galerię i Ośrodek Plastycznej Twórczości Dziecka
nr 22 - późnoklasycystyczna z poł. XIX w.; w 1939 r. siedziba sztabu Armii Pomorze, co upamiętnia tablica pamiątkowa na fasadzie;
nr 23 renesansowa z XVII w., przebudowana w XIX w., z ornamentem okuciowym w szczycie, zwieńczona gryfem pomorskim, dawniej należała do parafii św. Jakuba;
nr 26, 27 - kamienice z XIX w. wzniesione na starszych murach.
   
Kontakt
 
tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Bankowa 14/16/16 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
 
Osoby i instytucje chętne do współpracy prosimy o kontakt.