Fort XIII Twierdzy Toruń

 
Lokalizacja
Pieścień zewnętrzny Twierdzy Toruń, ul. K. Kniaziewicza / Okólna
3,9 km pieszo na płd. od Rynku Staromiejskiego
zwiedzanie: niedostępne
obecna funkcja: jednostka wojskowa
 
Fort XIII Karol Kniaziewicz, oryginalnie (przed 1920 r.): fort VI Winrich von Kniprode
Fort główny.

Zbudowany w latach 1880-1885 jako główny fort artyleryjski w pierwszej fazie budowy pierścienia zewnętrznego Twierdzy Toruń, kiedy powstały również forty II, V, VII, IX, XI i XV. Był przeznaczony dla załogi liczącej dwie kompanie piechoty (500 ludzi) oraz obsługi 14 dział średniego kalibru (15 cm), łącznie około 650-800 żołnierzy i oficerów.
Posiada dobrze zachowane elementy konstrukcji metalowych i murowanych, chociaż gzymsy i nadstawa są silnie porośnięte dziką roślinnością (drzewa), a przerosty roślinności powodują odspajanie lica nadstawy. Dolna kondygnacja znacznie
zawilgocona. Zachowane są duże ilości oryginalnego wyposażenia, w tym osłony nisz amunicyjnnych, drzwi przeciwpodmuchowe i napisy informacyjne. Nie zachowąły się natomiast obie wieżyczki obserwacyjne WT 90. Nasyp zachowany z czytelnymi profilami.

W okresie międzywojennym fort mieścił obóz dla internowanych Rosjan, garnizonowe więzienie żandarmerii wojskowej, a w 1939 r. stanowisko dowodzenia Armii Pomorze. W czasie II wojny światowej początkowo był tu obóz jeńców wojennych żołnierzy polskich, a od 1941 r. obóz jeniecki Stalag XXA żołnierzy brytyjskich (zobacz też: Fort XI Twierdzy Toruń)
W styczniu 1920 r. Fort z twierdzą został zajęty przez Wojsko Polskie w dobrym stanie technicznym, choć bez wyposażenia, uzbrojenia i dokumentacji. Niemcy zniszczyli jedynie schrony tradytorów (tradytor Fortu XIII szczęśliwie ocalał), jako najnowocześniejsze i najgroźniejsze. W 1926 r. Otrzymał imię "Kniaziewicza".
Pozostawał i nadal pozostaje we władaniu wojska.

Nie były tu przeprowadzanie żadne przebudowy, a niewielkie prace adaptacyjne nie zniekształciły obiektu tak jak innych w Toruniu. Dlatego dziś należy do najlepiej zachowanych, posiadających najwięcej detali historycznych, pomimo, że po rozpoczęciu II wojny światowej w 1939 r. był bombardowany przez wojska hitlerowskie z uwagi na mieszczące się tu dowództwo Armii Pomorze (zniszczono wtedy dziedziniec wjazdowy z lewym filarem bramnym, blokhauz i lewe skrzydło koszar szyjowych) - przeniesione wtedy z siedziby przy Rynku Nowomiejskim 22.
Fort zachował niepowtarzalny klimat swoich czasów oraz wiele oryginalnych elementów, m.in. bramy, kraty, drzwi wewnętrzne, urządzenia wentylacyjne, studnie, a nawet asfaltowe pokrycie posadzki w prochowni wojennej, które miało zabezpieczać przed przypadkowym powstaniem iskry np. od podkutego buta.
Fort nie jest udostępniony do zwiedzania - znajduje się na terenie jednostki wojskowej.
 
  • drukuj
  • poleć artykuł
Komentarze użytkowników (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy - dodaj swój komentarz
Dodaj swój komentarz:


pozostało znaków:   napisałeś znaków:
   
Kontakt
 
tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Bankowa 14/16/16 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
 
Osoby i instytucje chętne do współpracy prosimy o kontakt.