Kiełbasin

 
Lokalizacja
Ziemia Chełmińska, powiat toruński, gmina wiejska Chełmża
10 km na wsch. od Chełmży, 24 km na płn.-wsch. od Torunia
Klasyfikacja atrakcyjności turystycznej: 
 
Wieś wzmiankowana w 1386 r. pod niemiecką nazwą Wurst ("kiełbasa"); polska nazwa znana jest od 1641 r. Jedna z teorii mówi, że wzięła się od kiełbas, które sprzedawano na tutejszych słynnych w okolicy jarmarkach.
Na pocz. XIV w. Krzyżacy założyli w Kiełbasinie parafię i zbudowali obecny kościół (nie zachowały się dokumenty pisane dot. powołania parafii, a najstarszy dotyczy okresu 1410-13, który mówi o obsadzeniu parafii przez Mikołaja z Raciąża popieranego przez komtura toruńskiego, Eberharda von Wallenfels).
Wieś wzmiankowana w 1415 r. należała do komturstwa toruńskiego.

Po likwidacji państwa krzyżackiego wskutek postanowień II pokoju toruńskiego w 1466 r. wieś stała się własnością króla polskiego, a w 1495 r. król Jan Olbracht przekazał ją wraz z wsią Węgorzyn pod zastaw za kwotę 100 guldenów w złocie rodzinie toruńskiego kupca Johana vom Wege, dając mu prawo swobodnego użytkowania wsi aż do czasu zwrotu pożyczonej kwoty. Był to stosowany w tym niespokojnym czasie sposób pozyskiwania pieniędzy, które pożyczał bogaty patrycjat toruński, biorąc pod zastaw dochodowe królewskie majętności ziemskie. W 1505 r., po wielu sporach pomiędzy Toruniem a rodziną vom Wege, komisja królewska pod przewodnictwem dwóch kasztelanów i dwóch wojewodów zezwoliła Toruniowi na wykupienie Kiełbasina z rąk Jana i Katarzyny vom Wege.
W 1520 r. Toruń zrzekł się pretensji do wsi starostwa świeckiego i zamku w Świeciu i formalnie otrzymał na własność od króla Zygmunta I Starego folwark w Jedwabnie oraz wsie w Węgorzynie i Kiełbasinie, które odtąd wchodziły w skałd obszaru terytorium Torunia. W XVII w. kiełbasińskim folwarku wzniesiono jeden z niewielkich miejskich browarów toruńskich (o pojemności kadzi mierzonej trzema beczkami) produkujący piwo - najpopularniejszy w minionych wiekach napitek, spożywany także w stojącej we wsi karczmie.
 
Zobaczymy się w Kiełbasinie było pospolitą pogróżką i wyzwaniem w przedrozbiorowym Toruniu i jego obszarze. Porzekadło to wywodziło się ze smutnej sławy, jaką cieszyły się kiełbasińskie jarmarki, które nie mogły się obejść bez poważnej bójki. Spowodowało to zalecenie toruńskiej Rady w 1604 r. "aby nie dopuszczać do mszy św. w kościele w Kiełbasinie ściągających ludzi i baczyć, by nie znachodzili się tam obcy z podejrzanych miejscowości".
 
Wieś był niszczona w okresie wojen szwedzkich w XVII w.
 

Gotycki kościół

 
 
Kościół w Kiełbasinie należy do grupy cennych gotyckich kościołów wiejskich na Ziemi Chełmińskiej. pw. Narodzenia NMP z 1. poł. XIV w. był wielokrotnie przebudowywany, m.in. w XVII w. i 1887 r.

Wnętrze nakryte pozorną kolebką; wyposażenie barokowe gł. z poł. XVIII w., m.in. ołtarz główny z ok. 1730 r. W ołtarzu głównym znajduje się obraz Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny z XVII w., na szczycie rzeźba Chrystusa Króla, a całość zdobi Trzynastu Apostołów (z Pawłem Apostołem i Maciejem włącznie).
Boczne ołtarze, bogato zdobiona ambona oraz chrzcielnica z rzeźbioną sceną Chrztu Chrystusa powstały w tym samym czasie, co ołtarz główny.
Do II wojny światowej wisiał na kościelnej wieży późnogotycki dzwon z 1592 r. odlany „z bożą pomocą" przez Mertena Schmidta z Torunia.
 
Świątynia, zbudowana w stylu gotyckim, jest jednym z najpiękniejszych wiejskich kościołów Ziemi Chełmińskiej. W 2001 r. wzorowo odrestaurowany kościół otrzymał od generalnego konserwatora zabytków tytuł Zabytek Roku 2001.
 
  • drukuj
  • poleć artykuł
Komentarze użytkowników (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy - dodaj swój komentarz
Dodaj swój komentarz:


pozostało znaków:   napisałeś znaków:
   

Kontakt

tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
formularz kontaktowy
 
 
 
 
 
 
 
 
   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Rabiańska 3 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do ich autorów lub właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
Polityka cookies
 
Jeżeli chcesz opublikować swój artykuł lub napisać do Toruńskiego Portalu Turystycznego ponieważ gdzieś do tekstu wkradł się błąd, chcesz nawiązać współpracę lub po prostu przekazać swoją opinię, możesz to zrobić używając adresu mailowego biuro@toruntour.pl. Żadna wiadomość nie pozostanie bez odpowiedzi!
 
Zostań naszym patronem. Poznaj szczegóły i możliwości tutaj