Michał Bogusław Ruttich

(1686-1729) - pastor, lingwista, miłośnik języka polskiego, profesor toruńskiego Gimnazjum Akademickiego.
 
Urodził się w Wilnie jako syn aptekarza, w rodzinie luterańskiej. Uczył się w szkole miejskiej w Królewcu, a następnie od 1702 r. studiował w Halle pod kierunkiem wybitnych filozofów, w tym m.in. Augusta Hermanna Francke - jednego z czołowych przedstawicieli pietyzmu. Z jego protekcji Rutiich uzyskał w 1705 r. powołanie do gimnazjum utworzonego wówczas w Moskwie. Współpraca ta jednak nie układała się pomyślnie i powrócił w 1708 r. do Wilna, następnie do Królewca.
W 1714 r. został powołany na profesora nadzwyczajnego toruńskiego Gimnazjum Akademickiego. Wiązało się to z jego zainteresowaniami pietyzmem, a Toruń był wówczas głównym ośrodkiem pietyzmu w Rzeczypospolitej.
Jako profesor a zarazem lektor języka polskiego rozwinął m.in. nauczanie tego języka w Gimnazjum. W słynnym jego plakacie zapowiadającym rozpoczęcie wyższego lektoratu języka polskiego zawarł pochwałę tego języka, głosił zalety i jego piękno, bronił jego samodzielności i czystości. Jest to tym godniejsze uwagi, gdyż w ówczesnych czasach saskich język polski był bardzo zaniedbany w życiu i nauczaniu szkolnym w Polsce, a publikacja ta aż o 26 lat wyprzedzała wystąpienie Stanisława Konarskiego (pedagoga, publicysty, reformatora szkolnictwa i założyciela Collegium Nobilium) w obronie praw i czystości języka narodowego.
 
Po przybyciu do Torunia Ruttich związał się z profesorem Martinem Oloffem (ojcem Efraima Oloffa), pietystą, kaznodzieją polskim w kościele Św. Jerzegokościele Mariackim. Po jego śmierci Ruttich został powołany w 1715 r. na pastora kościoła Św. Jerzego, a w 1717 r. także i na kaznodzieję polskiego w kościele Mariackim.
 
Pietyści toruńscy, akcentujący jednocześnie swoją polską postawę narodową budzili niezadowolenie części toruńskiej duchownej elity luterańskiej. Tymczasem Ruttich dążył do rozszerzenia wpływów języka polskiego w Toruniu. W sporach językowych toczonych w Toruniu bronił zdecydowanie języka polskiego; uważał go za swój język macierzysty i biegle się nim posługiwał, o czym świadczą liczne drukowane panegiryki i wiersze okolicznościowe, w których widoczne jest dążenie do wytwornej szaty językowej: są dobrym przykładem polszczyzny pierwszej ćwierci XVIII w. 
Spór w związku z pogrzebem polskiego mieszczanina Jerzego Deutschmanna, którego rodzina żądała kazania żałobnego w języku polskim i które Ruttich wygłosił wbrew ustalonym przez Radę toruńską rozporządzeniom określającym język niemiecki jako urzędowy w Toruniu, doprowadził do nagonki na Rutticha, który ostatecznie popełnił samobójstwo strzelając sobie z pistoletu w serce.
 
Ruttich przygotował m.in. wydanie Koranu (znał jęz. arabski i hebrajski) w przekładzie na polski i łacinę, przekład na język polski dzieła mistyka luterańskiego J. Arndta „Wahres Christhenthum”. Brał udział w przygotowaniu pietystycznej edycji Pisma Świętego w języku polskim. Pisywał także do pierwszego toruńskiego czasopisma uczonego „Das Gelehrte Preussen” (zobacz: Dawne czasopisma toruńskie).
 
 
Plakat-ogłoszenie o podjęciu nauczania języka polskiego przez profesora toruńskiego gimnazjum Michała Bogusława Rutticha, 1714 r.
  • drukuj
  • poleć artykuł
Komentarze użytkowników (0)
Brak komentarzy. Bądź pierwszy - dodaj swój komentarz
Dodaj swój komentarz:


pozostało znaków:   napisałeś znaków:
   

Kontakt

tel. 56 621 02 32
biuro@toruntour.pl
formularz kontaktowy

   
Właścicielem i operatorem Toruńskiego Portalu Turystycznego funkcjonującego pod domeną toruntour.pl jest Toruński Serwis Turystyczny, Toruń, ul. Rabiańska 3 (mapa), tel. 66 00 61 352, NIP: 8791221083.
Materiały zawarte w Toruńskim Portalu Turystycznym www.toruntour.pl należą do ich autorów lub właściciela serwisu i są objęte prawami autorskimi. Wszelkie wykorzystywanie w całości lub we fragmentach zawartych informacji bez zgody Wydawcy Serwisu jest zabronione.
Polityka cookies
 
Jeżeli chcesz opublikować swój artykuł lub napisać do Toruńskiego Portalu Turystycznego ponieważ gdzieś do tekstu wkradł się błąd, chcesz nawiązać współpracę lub po prostu przekazać swoją opinię, możesz to zrobić używając adresu mailowego biuro@toruntour.pl. Żadna wiadomość nie pozostanie bez odpowiedzi!
 
Zostań naszym patronem. Poznaj szczegóły i możliwości tutaj